Kiedy zdarza mi się iść do kina na zupełnie nieznany film, jestem gotowa zarówno na porażkę jak i na świetną rozrywkę. Pierwszy osąd pada już na samym początku projekcji, i od niego zależy moje dalsze nastawienie. W przypadku “Sekretu Księgi z Kells” wstęp wciąga natychmiast, a to za sprawą nastrojowego monologu mówionego szepczącym i szeleszczącym głosem małej dziewczynki. Dalej na widza czeka już tylko magia – wykrzywione drzewa, ozdobne płatki śniegu, świecące pyłki fruwające w powietrzu, błyszczące ornamenty i duchy lasu. A wszystko to w niesamowitej oprawie z irlandzkim akcentem.

Księga z Kells, nosząca również nazwę Ewangeliarza Świętego Kolumba, to autentyczny manuskrypt z 800 roku znany z bardzo bogatych iluminacji wykonanych przez celtyckich mnichów. Kells zaś to opactwo położone w hrabstwie Meath w Irlandii – właśnie z niego pochodzi główny bohater opowieści, wesoły i uczynny dwunastolatek Brendan. Pomaga on iluminatorom w pracy, a Opatowi w budowie muru, który ma ochronić wioskę przed Wikingami. Wszyscy żyją w strachu przed tymi strasznymi wojownikami i polegają na Opacie, choć widz domyśla się, że jak gruby i wysoki mur by nie był, musi mieć jakieś dziury. Brendan nie zna świata poza murem, aż do momentu, gdy do Kells przybywa Brat Aidan z Iony, mistrz iluminatorów. Rozpoznaje on w poczciwym dwunastolatku talent i angażuje go do pomocy w pracy nad księgą. Pierwszym zadaniem Brendana jest zdobycie specjalnych jagód pozwalających na uzyskanie zielonego atramentu. Brendan wychodzi więc poza mur, do lasu, gdzie spotyka najbardziej intrygującą postać filmu – młodziutką, białowłosą Aisling. Pomiędzy dwojgiem dzieci nawiązuje się przyjaźń, ale w lesie mieszka nie tylko urocza dziewczynka. W jego głębiach czai się potwór, po drogach biegają wilki, a na obrzeżach czyhają się już okrutni Wikingowie. W obliczu tylu niebezpieczeństw Brendan będzie musiał wykazać się niezwykłą odwagą, aby ukończyć wspaniałą księgę, która swym blaskiem podobno może oślepić grzeszników i rozjaśnić najciemniejszy nawet mrok.

Przygoda Brendana jest historią ciekawą i baśniową, choć nie kończy się tak, jak widz by się spodziewał. W filmie nie znajdziemy “disneyowskiego zakończenia”, ale uraczy on nas sporą ilością magii, czarów i duchów. Najważniejszymi kwestiami w “Sekrecie Księgi z Kells” są przyjaźn, strach przed wojną oraz potęga ksiąg, pisma i ilustracji. Akcja rozgrywa się w Irlandii, toteż świat opowieści jest typowo celtycki, do tego aktorzy są Irlandczykami, a muzyka wykonywana jest przez irlandzki zespół Kila. Innymi słowy – choć oficjalnie “Sekret Księgi z Kells” jest koprodukcją irlandzko-belgijsko-francuską tylko ten pierwszy kraj uda się nam wyczuć w filmie. Oczywiście, nikt z tego powodu nie narzeka, osobiście charakterystyczny akcent w wymowie i nietuzinkowe imiona uznaje za dodatkowy atut animacji.

Graficznie “Sekret Księgi z Kells” jest niesamowity. Magiczny, wystylizowany, ozdobny i uproszczony zarazem. Gruntownie przemyślany design postaci, pełen obłych kształtów i krzywizn, sprawia, że jesteśmy całkowicie wciągnięci w opowieść. Tła natomiast to majstersztyki pełne szczegółów i wzorów – ale bazujące na prostych formach. Pagórki są zwykłymi półkolami, ale ich tekstura obfituje w detale. Podobnie rzecz ma się z wieloma przedmiotami. Najciekawszym zabiegiem jest jednak całkowite załamanie perspektywy. Jej zasady nie obowiązują w wielu scenach, gdzie mnóstwo obiektów postawionych jest na “płasko”, a bohaterowie poruszają się miedzy nimi w najdziwniejszy sposób. Pomysł ten został przeprowadzony bardzo umiejętnie, nie odczuwamy problemu w ruchu bohaterów, ani nie widzimy błędów, które mogłyby wyniknąć przy takiej zabawie. Stylistyka, a także brak perspektywy, mocno nawiązują do średniowiecznych iluminacji. Ich zawiłe linie znalazły swoje nowoczesne odwzorowanie w filmie. Za design filmu odpowiedzialny jest malarz Ross Stewart oraz sam reżyser Tomm Moore (wywiad z twórcą można przeczytać tutaj).

“Sekret Księgi z Kells” wyświetlany był podczas Warszawskiego Festiwalu Filmowego, niestety z lektorem, którym był zresztą mówiący na żywo Tomasz Knapik. I choć bardzo Knapika cenię, to tutaj przedsięwzięcie się nie powiodło, możliwe że za późno dostał tekst, lub wcześniej nie widział filmu – teksty wypowiadane były z opóźnieniem i niedokładnie. Przykro, że organizatorom WFF nie chciało się wcześniej nagrać lektora. Najpewniej stwierdzili, że dzieciom i tak wszystko jedno. Film nie wejdzie do kin, najpewniej można go będzie zobaczyć na innych festiwalach, takich jak zbliżająca się Etiuda&Anima.